Βγήκατε νωρίς ή τώρα γυρίζετε;
Γύρισα με το νυχτερινό τρένο απ'το Σεσίν.
Καμιά επιτυχία;
Γερμανικά γραμματόσημα για την Πολική Πτήση του 1931.
- Με τον Κόμη Ζέπελιν; - Και τα τρία!
Να μου τα δείξετε κάποια φορά.
Ο Πρύτανης θα ήθελε να σας δει μια στιγμή, κυρία καθηγήτρια.
Η κυρία Λόραντς, απ'τη Ν.Υόρκη.
Γνωριζόμαστε.
Συναντηθήκαμε στην Αμερική. Έτσι δεν είναι;
- Δε μεταφράσατε έργα μου; - Βεβαιότατα.
Το πολωνικά σας είναι θαυμάσια. Δε με χρειάζεστε.
Η κ.Λόραντς είναι σε πρόγραμμα ανταλλαγών.
Ενδιαφέρεται για το έργο σας.
Θα ήθελε να παρακολουθήσει τα μαθήματά σας.
Ευχαρίστως...Σήμερα;
Αν δεν έχετε αντίρρηση.
Η κ.Λόραντς εργάζεται για το Αμερικανικό Ινστιτούτο.
Ερευνά τη μοίρα των Εβραίων που επέζησαν στον πόλεμο.
Στο σημερινό θέμα τώρα: Κόλαση δεοντολογίας...Ποιος θ'αρχίσει;
Επίσης έχουμε να συζητήσουμε δυο θέματα πολιτικής φύσης...
..κι ένα που θίγει πιο πολύ τα ήθη και τα έθιμα.
Ας υποθέσουμε ότι κάποιος πεθαίνει από καρκίνο.
Η τρίτη ιστορία με καρκίνο για φέτος.
Ο γιατρός του, προσέξτε το αυτό, είναι θεοσεβούμενος.
Ο ασθενής, η γυναίκα του και ο γιατρός είναι γείτονες.
Η σύζυγος αρχίζει να επισκέπτεται τον γιατρό.
Θέλει να μάθει αν ο άντρας της θα πεθάνει και πότε...
...κι ο γιατρός δεν της λέει, επειδή σαν πιστός που είναι...
...θεωρεί ότι αυτό είναι σαν να καταδικάζει έναν άνθρωπο.
Η γυναίκα του ασθενούς συνεχίζει να τον ενοχλεί...
...κι αυτός υποπτεύεται ότι υπάρχει βαθύτερος λόγος.
Πραγματικά, η γυναίκα είναι έγκυος από άλλον άντρα...
...κι ο σύζυγος δεν ξέρει τίποτα γι'αυτό.
Και μέχρι τότε, ποτέ δεν είχε μπορέσει να μείνει έγκυος.
Η γυναίκα αγαπά το παιδί που περιμένει...
...αλλά αγαπά και τον σύζυγό της.
Αν ζήσει, πρέπει να κάνει έκτρωση.
Αν πεθάνει, θα μπορεί να γεννήσει το παιδί.
Κι ο γιατρός είναι αυτός...
...που πρέπει ν'αποφασίσει για τη ζωή του παιδιού.
Ξέρω πώς τελειώνει η ιστορία... Μικρή πόλη η Βαρσοβία...
Για να σε μπερδέψω, σου λέω ότι το παιδί ζει...
...κι αυτό είναι που μετράει πιο πολύ στην ιστορία.
Το μικρόφωνο ήταν μακριά.
Το παιδί ζει, κι αυτό για μένα, είναι το πιο σημαντικό.
Περίγραψε τα πρόσωπα αυτής της ιστορίας και τα κίνητρά τους.
Το ενδιαφέρον είναι ότι και οι δυο μας γνωρίζουμε "πρωτότυπα".
Ωστόσο αυτοί ίσως δεν είναι άνθρωποι που ξέρουμε.
Ευχαριστώ. Κάποιος άλλος;
Λοιπόν, μπορούμε ν'αναλύσουμε τις προηγούμενες ιστορίες.
Είπατε ότι η ζωή του παιδιού είναι το πιο σημαντικό.
Σκέφτηκα ότι ίσως πάρω ενεργό μέρος στα μαθήματά σας.
Φυσικά, όλοι έχουμε τα ίδια δικαιώματα.
Θα ήθελα να σας μιλήσω για κάτι.
Θα το ακούσω με ενδιαφέρον.
Κακό είναι το ότι συνέβη στο παρελθόν, αλλά έχει μια αρετή:
Είναι αλήθεια.
Αυτό που είπα για τη ζωή τού παιδιού έχει σημασία για σας;
Πιθανώς, ναι.
Είναι το 1943, Φεβρουάριος...
Η ηρωίδα είναι μια εξάχρονη Εβραιοπούλα...
...κρυμμένη στο υπόγειο ενός πολωνικού σπιτιού, προσωρινά.
Ο πατέρας της, στο γκέτο. Φίλοι ψάχνουν να της βρουν κρησφύγετο.
Βρίσκεται κάποιος κηδεμόνας αλλά θέτει έναν όρο.
Πρέπει να έχει βαφτιστεί Χριστιανή.
Είναι ένα κρύο βράδυ.
Η μικρή κι ο κηδεμόνας φτάνουν στο σπίτι των αναδόχων.
Είναι ένα νεαρό ζευγάρι Καθολικών.
Η μικρούλα κρυώνει. Ταξίδευαν όλο τ'απόγευμα.
Φτάνουν στο σπίτι.
Ο άντρας είναι ταραγμένος, η γυναίκα είναι ήρεμη.
Προσφέρουν τσάι. Η μικρή το θέλει, αλλά δεν υπάρχει χρόνος.
Ο παπάς περιμένει. Υ πάρχει η απαγόρευση κυκλοφορίας.
Ωστόσο, η γυναίκα τους καλεί να καθίσουν.
Βγες έξω!
- Το 1943, είπατε; - Ναι, τον Φεβρουάριο.
Στη Βαρσοβία;
Στην περιοχή Μόκοτωφ.
Και τι έγινε μετά;
Κάθονται γύρω απ'το τραπέζι. Ο άντρας κόβει βόλτες.
Τελικά, η γυναίκα λέει αυτό που εκείνος δυσκολεύεται να πει.
Πρέπει να μην τηρήσουν την υπόσχεσή τους.
Το έχουν σκεφτεί πολύ...
...και δε μπορούν να παραβούν τις εντολές του Κυρίου...
...που τους θέλει ελεήμονες, μα απαγορεύει την ψευδομαρτυρία.
Η ψευδομαρτυρία που είχαν συμφωνήσει να κάνουν...
...δε συμβιβαζόταν με τις αρχές τους.
Τόσο απλά.
Ο κηδεμόνας και η μικρή σηκώθηκαν...
"Ακόμα λίγο τσάι;" ρωτάει η γυναίκα.
Η μικρή πίνει μια γουλιά...
...κοιτάζει τον κηδεμόνα της, κι αφήνει κάτω το φλυτζάνι.
Αργότερα, καθώς η μικρή στεκόταν στην είσοδο...
..."τέρμα η κυκλοφορία", λέει, αλλά η γυναίκα στέκεται εκεί...
Ήταν κανένας άλλος μέσα στο σπίτι;
Ναι, ένας γέρος...
...αλλά αδιαφόρησε για όλα, ίσως ήταν σε αναπηρική καρέκλα.
Τίποτα άλλο;
Τα φλυτζάνια ήταν από πορσέλανη, και διαφορετικά μεταξύ τους.
Η πράσινη λάμπα πετρελαίου στο τραπέζι δεν ήταν αναμμένη.
Ο άντρας συνέχιζε να κόβει βόλτες με το χέρι στην τσέπη.
Τίποτα άλλο.
Καμιά ερώτηση;... Κανείς;...
Κάποιες επιφυλάξεις;
Το κίνητρο φαίνεται ανέφικτο, αν ήταν αληθινοί Καθολικοί.
Αυτή η μαρτυρία θα ήταν ανέντιμη.
Είναι το μόνο κίνητρο που ξέρω. Και μου φαίνεται αληθινό.
Ποιο άλλο κίνητρο μπορούσε να υπάρχει;
Δεν ξέρω.
Δεν καταλαβαίνω.
Δε μπορώ να δω κίνητρο που να δικαιολογεί τέτοια απόφαση.
Ο φόβος μήπως έβρισκαν ένα παιδί Εβραίων στο σπίτι τους.
Θα σκότωναν και το Εβραιόπουλο κι αυτούς που το έκρυψαν.
Ναι, ο φόβος;
Νομίζετε ότι ο φόβος είναι δικαιολογία;
Κίνητρο, όχι δικαιολογία.
Πάμε πολύ μακριά.
Τα προβλήματα ηθικής που ανακύπτουν...
...θα μελετηθούν από όλους ατομικά...
Προσπαθήστε να παρουσιάσετε την άποψη της γυναίκας...
Προσπαθήστε να την καταλάβετε.
Δεν ήταν στο Μόκοτωφ.
Όχι, στο κέντρο της πόλης.
Στην Οδό Νοακόφσκι.
Ήσουν εσύ.
Είσαι ζωντανή.
Σ'όλη μου τη ζωή αναρωτιόμουν.
Όποτε βλέπω κάποια να παίζει με χρυσή αλυσίδα, αναρωτιέμαι...
Είσαι ζωντανή.
Μ'έκρυψαν κάποιοι άλλοι.
Συγγενείς του ανθρώπου που μ'είχε φέρει σε σας.
Έμεινα μαζί τους σχεδόν δυο χρόνια.
Είναι στην Αμερική τώρα... Ο άντρας έχει πεθάνει...
Κι έκανες όλο αυτό ταξίδι για να δεις το πρόσωπό μου...
...όταν θα έλεγες την ιστορία;
Σκόπευα να σου μιλήσω όταν ήσουν στην Αμερική.
Προσπάθησα να γράψω μερικές φορές, σχεδίαζα να έρθω...
Αλλά τα λόγια σου για το παιδί...
Ποτέ δε θα μπορούσα...
Ναι, καταλαβαίνω...
Μια θεωρία λέει ότι αυτός που σώζει έχει έναν χαρακτήρα...
...κι αυτοί που σώζονται έχουν άλλο χαρακτήρα.
Ναι, ίσως υπάρχουν αυτά τα χαρακτηριστικά.
Εσύ τα έχεις.
Η δραστηριότητά σου, μετά από μένα, είναι πολύ γνωστή.
Χάρη σε σένα, πολλοί ομόθρησκοί μου είναι ακόμα ζωντανοί.
Ενδιαφέρον που μια φοιτήτρια εντόπισε εύκολα στο ψέμα...
...σ'αυτή την προφανώς καθολική λογική.
Υπάρχει σταχτοδοχείο εκεί.
- Δεν καπνίζεις. - Παρατηρώ όμως.
Θες να σε πάω κάπου με τ'αμάξι;
Στη Ν.Υόρκη, μ'είχες πάει βόλτα με τ'αμάξι σου.
Δίπλα είναι το ξενοδοχείο μου. Δε βγάζεις την υποχρέωση.
Θέλεις να δειπνήσεις μαζί μου;
Εδώ μένεις;
Όχι.
Εδώ είναι το σπίτι...
Εδώ, σ'αυτή την πόρτα...
...είπες ότι ήταν ώρα που σταματούσε η κυκλοφορία.
- Γιατί βιάζεστε τόσο; - Συγνώμη. Δεν τ'άκουσα να χτυπά.
Πριν χρόνια...
Ξέρετε, ψάχνω...Ήταν κάποτε μια γυναίκα εδώ;...
Πριν πολύ καιρό.
- Μένουν πολλές οικογένειες εδώ; - Πέντε.
Χτυπήστε τα κουδούνια. Δε συμπαθιόμαστε και πολύ.
Για την αγγελία; Περάστε.
Η φίλη μου...ψηλή, μελαχρινή...
Τρελάρα!
Γυρεύω μια φίλη...
Υπάρχει άλλη έξοδος;
Είναι για την αγγελία;
- Δεν υπάρχει άλλη έξοδος. - Η φίλη μου μπήκε εδώ.
- Για την αγγελία; - Όχι...Και δε βγήκε ποτέ.
- Ίσως δε μπήκε ποτέ. - Μα μπήκε.
Τρελάρα!
Έψαχνα να σε βρω.
Εδώ είμαι.
Φοβήθηκα μήπως χάθηκες.
Δεν ήσουν εκεί.
Τρομερό σπίτι...
Πήγα στο παλιό μου διαμέρισμα.
Όταν ο κηδεμόνας μου, ο φίλος πατέρα μου...
...δεν ήξερε τι να κάνει μετά...
...τότε αποφάσισα να μην ξαναφοβηθώ τόσο ποτέ.
Γιατί δεν ήρθες εδώ... για σαράντα χρόνια;
Δεν ήθελες να ξαναδείς αυτό το σπίτι;
Είναι ταπεινωτικό.
Να δέχεσαι βοήθεια;
Οι άνθρωποι δε συμπαθούν τους μάρτυρες της ταπείνωσής τους.
Ερευνούμε, αναλύουμε, περιγρά- φουμε, αλλά δεν κάνουμε τίποτα.
Γιατί κάποιοι σώζουν άλλους, ενώ άλλοι χρειάζονται σωτηρία;
Δεν ξέρω.
Πάμε τώρα.
Είναι όμορφα εδώ.
Κάνω δίαιτα...Και δεν περίμενα κανέναν...
Το άτομο που θυμάμαι δε μπορεί να έγινε ένα άτομο σαν εσένα.
Κι όμως έγινα.
Με τρόμαξες, στην Οδό Νοακόφσκι.
Λυπάμαι.
Αν έκανες ολόκληρο ταξίδι για να λύσεις ένα μυστήριο...
...θα απογοητευτείς.
Ο λόγος που έπρεπε να σε διώξω τότε ήταν πολύ συνηθισμένος.
Η επίδραση αυτής της νύχτας στη ζωή μου...
...είναι άλλο θέμα... κι ας μην το συζητήσουμε.
Ο άντρας που βημάτιζε νευρικά τότε ήταν ο άντρας μου.
- Πέθανε το 1952. - Το ξέρω.
Ήταν στέλεχος στην αντίσταση.
Μάθαμε ότι αυτοί που θα σ'έπαιρ- ναν δούλευαν για την Γκεστάπο...
...και μέσω εσού, του παπά και του κηδεμόνα σου...
...η Γκεστάπο θα κατέστρεφε εμάς και την οργάνωσή μας.
- Αυτό είναι όλο το μυστικό... - Κι είναι τόσο απλό.
Αργότερα, αποδείχτηκε ότι η πληροφορία ήταν ψεύτικη.
Και παραλίγο να σκοτώναμε τους πιθανούς προστάτες σου.
Ωστόσο εσύ σκέφτηκες, και ήταν φυσικό...
Κι έζησες μ'αυτή τη σκέψη σαράντα ολόκληρα χρόνια.
Δεν ήξερα ότι είσαι ζωντανή.
Σ'άφησα μόνη. Σ'έστειλα σ'έναν σχεδόν βέβαιο θάνατο.
Κι είχα επίγνωση της πράξης μου αυτής.
Έχεις δίκιο.
Τίποτα δεν είναι πιο σημαντικό απ'τη ζωή ενός παιδιού.
Τι διδάσκεις στους φοιτητές σου; Πώς πρέπει να ζουν;
Όχι αυτό...Απλώς τους βοηθάω ν'ανακαλύψουν τον εαυτό τους.
Γιατί;
Γιατί η καλοσύνη υπάρχει.
Νομίζω ότι υπάρχει σε κάθε ανθρώπινο πλάσμα.
Οι καταστάσεις πυροδοτούν το Καλό και το Κακό.
Εκείνη η νύχτα δεν πυροδότησε το Καλό μέσα μου.
Και ποιος το αποτιμά αυτό;
Αυτός που είναι μέσα σε όλους μας.
Δε βρήκα τον Θεό στα έργα σου.
Δεν πάω στην εκκλησία.
Δε χρησιμοποιώ τη λέξη "Θεός".
Αλλά ξέρει κανείς σίγουρα χωρίς να χρησιμοποιεί τις λέξεις...
...ότι ο άνθρωπος είναι ελεύθερος να επιλέξει...
Αν θέλει, μπορεί ν'αφήσει πίσω τον Θεό...
Και στη θέση του Θεού;
Μοναξιά...εδώ κι εκεί...
Προσπάθησε να το σκεφτείς ως το τέλος.
Αν δεν υπάρχει τίποτα παρά ένα κενό...
...αν είναι στ'αλήθεια κενό, τότε...
Καταλαβαίνω.
Δεν ήξερα ότι έχετε επίσκεψη.
Απλώς ήθελα να σας τα δείξω.
Πραγματικά όμορφα.
Πείτε το στον γιο σας, αν τον δείτε. Πάντα ενδιαφερόταν.
Τρία ζέπελιν, 1931...
Γραμματοσυλλέκτης.
Κάτι παραπάνω. Μου δείχνει τα γραμματόσημά του...
Όπως κάποιος που δείχνει φωτογραφίες των εγγονιών του.
Πρέπει να μένει σ'αυτό το τετράγωνο.
Ξέρεις, ο γιατρός κι ο ασθενής του...
...που άκουσες στο πανεπιστήμιο...
...μένουν κι αυτοί στο ίδιο τετράγωνο.
Ενδιαφέρον σπίτι...
Κάθε σπίτι είναι ενδιαφέρον... Πάντα υπάρχουν άνθρωποι που...
Ευχαριστώ.
Οι άνθρωποι που θα μου έδιναν στέγη...
- Τους ξέρεις; - Ναι.
- Τι θα ήθελες; - Θα ήθελα να τους γνωρίσω.
Το θέλεις αυτό;
Θα σε πάω εκεί αύριο.
Είναι ράφτης στην Πράχα, αλλά δε θα έρθω μέσα μαζί σου.
Τον είδα μια φορά, αμέσως μετά τον πόλεμο.
Του είπα, "Συγνώμη" Μόνο αυτό μπόρεσα να πω.
Αλλά δεν είναι αρκετό.
Αν δε σε πειράζει, μπορείς να μείνεις μαζί μου απόψε;
Υπάρχει δωμάτιο...Και δεν έχω συχνά φιλοξενούμενους.
Πώς σας φαίνεται αυτό;
- Καλό δεν είναι; - Μα τι κάνεις;
Θέλω ν'αποδείξω ότι είμαι καλύτερος απ'αυτόν στην ΤV.
Αυτός δεν μπορεί να κάνει τον "άνθρωπο-λάστιχο".
- Πώς το κάνεις; - Είναι θέμα εξάσκησης.
Σκύψτε προς τα πίσω.
Λίγο ακόμα.
Δε μπορείτε να σκύψετε κι άλλο;
Είναι πολύ αργά για να το μάθετε. Λυπάμαι.
Πρόγευμα μαζί;
"Για 15 μέρες. Άπαχο τυρί, καφές χωρίς ζάχαρη."
Σηκώνομαι νωρίς, σαν εσένα... Κανονικό πρόγευμα.
Το δωμάτιο...
Το δωμάτιο που κοιμήθηκα ήταν το δωμάτιο του γιου σου;
Δε μένει εδώ;
Δεν ήθελε να μείνει μαζί μου.
Α γόρασες αυτά τα λουλούδια;
Πρόσεξα ότι θέλεις φρέσκα λουλούδια στο τραπέζι.
Πού είναι ο γιος σου;
Απλώς, είναι πολύ μακριά από μένα.
Πάω να ψωνίσω, μετά θα περάσω να σε πάρω.
- Τι θα θέλατε; - Θα ήθελα να σας μιλήσω.
Να μιλήσετε σε μένα; Για ποιο θέμα;
Για την Ελζμπιέτε Λόραντς.
Δεν την ξέρω.
Δε γνωριστήκαμε ποτέ, αλλά στον πόλεμο...
Δε θέλω να μιλάω γι'αυτά που έγιναν στον πόλεμο.
Δε θέλω να μιλάω γι'αυτά που συμβαίνουν τώρα.
Μπορώ να σας ράψω ένα ταγιέρ, ή ένα φόρεμα.
Θέλω να σας ευχαριστήσω που προσφερθήκατε να με σώσετε.
Έχετε το ύφασμα;...Δύσκολα βρίσκεις ύφασμα σήμερα.
Ήμουν έξι χρονών, τον Φεβρουάριο 1943.
Κι εγώ ήμουν είκοσι δύο τότε.
Μήπως ένα παλτό;
Τα περιοδικά σας είναι παλιά.
Θα με παρεξηγήσετε αν σας στείλω μερικά καινούργια;
Αυτό μου το έστειλαν απ'το εξωτερικό πριν πολλά χρόνια.
Αργότερα δε μπορούσαν.
Αλήθεια, δε θα μου μιλήσετε;
Αλήθεια.
Δεν έφυγα, καλού-κακού.
- Ήθελε να μου ράψει παλτό. - Το φαντάστηκα.
Είχε πάρα πολλά προβλήματα.
Τι παράξενη χώρα!
Προσευχόσουν χτες;